Korzenie projektu
Rozpoznania wiejskiego dziedzictwa Warszawy prowadzą liczne domy kultury, instytucje kultury, organizacje pozarządowe oraz działający na uczelniach wyższych i niezależni badacze i badaczki. Poniżej znajdziecie linki do wielu projektów o tematyce wiejskiej.
Bemowo
Bemowo. Dzielnica z korzeniami | Bemowskie Centrum Kultury
Opis: Celem projektu jest odkrycie i zachowanie unikalnego dziedzictwa kulturowego Bemowa – jego swoistego „DNA”. „Bemowo. Dzielnica z korzeniami” to multidyscyplinarna inicjatywa kulturalna, która przywraca pamięć o dawnych wiejskich osadach i śledzi proces ich przekształcania w nowoczesną dzielnicę Warszawy – Bemowo. W ramach projektu prowadzone będą badania etnograficzne, powstanie archiwum historii mówionej oraz wystawa fotografii, a także cykl podcastów „Bemowo. Od wsi do miasta”. Strona internetowa
Praga Południe
Urzeczeni. Muzyczne korzenie Warszawy | Terminal Kultury Gocław (Centrum Promocji Kultury m.st. Warszawy), Grupa Wokalna „Urzeczeni”, Orkiestra Społeczna | 2025
Opis: Projekt obejmował serię warsztatów śpiewaczych, podczas których uczestnicy poznawali tradycyjne pieśni z regionu Urzecze — historycznego mikroregionu nad Wisłą. Warsztaty prowadziły doświadczone muzyczki: Ewa Wałecka i Jolanta Kossakowska. W efekcie uczestnicy przygotowali wspólny koncert Grupy Wokalnej Urzeczeni z Orkiestrą Społeczną, podczas którego wykonali zrekonstruowane dawne melodie w nowych aranżacjach. Powstał także Śpiewnik Urzeczonych – zbiór pieśni zrekonstruowanych i dostosowanych do współczesnych wykonawców. Projekt miał wymiar edukacyjny i tożsamościowy, przywracając świadomość lokalnego dziedzictwa Warszawy. Strona projektu
Mokotów
Osiedlowa Krowa – (służew)ieckie historie | Dom Kultury KADR (we współpracy ze Służewskim Domem Kultury) | 2021
Opis: Projekt miał na celu przywołanie ducha dawnych wsi Służew i Służewiec poprzez eksplorację lokalnej historii – wspomnień mieszkańców, archiwalnych zdjęć, opowieści i przestrzeni osiedlowych. Głównym medium stała się mobilna instalacja w formie krowy („Osiedlowa Krowa”), która przemierzała podwórka i podwórza, inspirowała do rozmów, spacerów etnograficznych, zbierania wspomnień, warsztatów kolażowo-animacyjnych i muralowych oraz nagrywania wywiadów. Efektem końcowym był spektakl narracyjny utworzony na bazie zebranych relacji. Strona internetowa projektu
Tajemnice Mordoru… i okolic | Dom kultury KADR | 2024
Opis: „Tajemnice Mordoru” to interdyscyplinarny projekt edukacyjno-animacyjny, mający na celu stworzenie przestrzeni do artystycznej współpracy mieszkańców oraz odkrywanie i upowszechnianie mało znanej historii Służewca Przemysłowego („Mordor”) i okolic. W ramach projektu prowadzone były rozmowy z mieszkańcami, przeprowadzono wykłady, warsztaty animacji poklatkowej, spacery tematyczne oraz grę terenowę typu geocaching z 9 skrytkami historycznymi. Strona internetowa projektu
JESTEŚMY STĄD. Opowieści mieszkańców o WSM Mokotów | Centrum Łowicka | 2023
Ursynów
Wystawa 200 lat Ursynowa, 45 lat osiedla Ursynów | Stowarzyszenie „Z Siedzibą w Warszawie” i Ursynowskie Centrum Kultury „Alternatywy” | 2022
Opis: Wystawa prezentowała historię Ursynowa — od rolniczego krajobrazu dawnych wsi, przez wielkie osiedla PRL‑owskie, aż po współczesną dzielnicę. Pokazywała transformację przestrzenną, społeczną i kulturową Ursynowa, jego „genius loci” (ducha miejsca) oraz przypominała zapomniane wsie i stare rody, które wchodziły w skład tego terenu. Bazowała na badaniach etnograficznych prowadzonych przez wiele lat, w tym na analizie archiwalnych zdjęć, map i relacji mieszkańców.
(Nie)dawno na Ursynowie — spacery po dawnych wsiach Ursynowskich | Ursynowskie Centrum Kultury „Alternatywy” | 2023
Opis: Projekt obejmował cykl spacerów historycznych, podczas których uczestnicy poznawali historię dawnych ursynowskich wsi. Odwiedzili: Dąbrówkę, Grabów, Wolicę, Jeziorki, Stary Imielin, Moczydło, Wyczółki i Pyry. Przewodnicy przybliżali kulturowe i przyrodnicze aspekty dawnych miejscowości — zamieszkanych niegdyś przez rolników, zanim teren zmienił się w dzisiejszą dzielnicę.
Alternatywny Spacernik Ursynowski – po dawnej wsi Wolica | Ursynowskie Centrum Kultury „Alternatywy”, inicjatywa „Wolica i okolica” | 2024
Opis: Spacernik po dawnej, historycznej wsi Wolica, który pozwala odkryć jej pozostałości ukryte wśród nowoczesnej zabudowy Ursynowa. W trakcie spaceru można zobaczyć ślady wiejskiej przeszłości, takie jak układ wąskich dróg, przydrożne krzyże, tradycyjne drewniane domy oraz stare studnie, które przypominają o rolniczej historii tej części Warszawy. Spacernik w wersji onlajn
Wolica i okolica | Julia Kunikowska
Opis: Strona poświęcona dawnej wsi Wolicy leżącej na granicy Ursynowa i Wilanowa. Strona internetowa
W Warszawie wsie | Małgorzata Jaszczołt | 2021
Opis: Strona internetowa projektu „W Warszawie wsie”, który miała na celu poszukiwanie miejsc, ludzi, zjawisk zanurzonych w przeszłości po to, by przedłużyć im życie, by je wpleść do rzeczywistości, odnaleźć takie miejsca na mapie Warszawy które się „zatrzymały” i pozostając w swoim niespiesznym rytmie, kontrastują z wielkomiejskim biegiem. Strona internetowa
Wsie Ursynowa | 2023–2025
Opis: Trzy filmy dokumentalne opowiadające o wiejskiej przeszłości dzielnicy Ursynów.
Wsie Ursynowa. Jak bloki wchłonęły chałupy? | Rozmowa Piotra Dorosza z Małgorzatą Jaszczołt
Dziedzictwo Kulturowe Ursynowa | Małgorzata Jaszczołt | 30.01.2018
Opis:Spotkanie dotyczące Dziedzictwa Kulturowego Ursynowa. Badania terenowe; pamięć miejsca wśród mieszkańców dawnych wsi terenowych dzielnicy Ursynów. Epilog na 40 – lecie.
Inne
Nadwiślańskie Urzecze – podwarszawski mikroregion etnograficzny
Opis: Strona Urzecze.pl, skupiona wokół badań etnograficznych, genealogicznych i archeologicznych nad regionem Urzecze. Strona internetowa
Kurpianka w wielkim świecie | Maria Weronika Kmoch
Opis: Blog i platforma popularyzująca historię, kulturę i dziedzictwo regionu Kurpi (Puszcza Zielona i Biała) — autorka publikuje artykuły naukowo-popularne, genealogiczne analizy, badania lokalne, relacje o kapliczkach, krzyżach przydrożnych i przeszłości Kurpiów. Przez stronę angażuje społeczność lokalną oraz edukuje czytelników o regionalnej tożsamości i antropologii Kurpiowszczyzny. Strona internetowa
Etnografia do kieszeni | Stowarzyszenie „Pracownia Etnograficzna”
Opis: Cykl 5 bezpłatnych publikacji zawierających teksty etnograficzne młodych etnografek i etnografów dotyczące Warszawy. Strona internetowa
Festiwal Radykalna Kultura Polska | 2021
W punkt. Rozmowy na mieście | Muzeum Warszawy
Opis: Podcast, dzięki któremu poznacie Warszawę prywatną w opowieściach osób związanych z miastem. Rozmowy przygotowała i przeprowadziła Agnieszka Obszańska.