Słowniczek
Jednostki miar i powierzchni
ŁAN – historyczna jednostka powierzchni gruntu, której dokładna wielkość i definicja różniły się w zależności od regionu i epoki. Na potrzeby niniejszego opracowania przyjęto przeliczenie 1 łana na hektary: wielkość 1 włóki nowopolskiej (łana), stosowanej od 1819 roku, odpowiada 30 morgom, to jest 16,7961 hektara.
ŁOKIEĆ – dawna miara długości równa odległości od łokcia do końca palców. Dawniej funkcjonowały różne rodzaje tej miary, np. łokieć krakowski, chełmiński, nowopolski, a także warszawski (inaczej staropolski), który w czasach I Rzeczpospolitej i po rozbiorach do 1819 roku wynosił 59,6 cm.
PRĘT – historycznie pręt był używany do pomiaru ziemi. W systemach nowopolskich pręt jako miara powierzchni wynosił około 4,32 metra, to jest 18,66 metra kwadratowego, co stanowiło 1/300 morgi, czyli 0,5598 ha.
WIORSTA – dawna, niemetryczna rosyjska miara długości, która po 1835 roku wynosiła 1,0668 kilometra (czyli 1066,8 metra), co odpowiadało 500 sążniom. Wielkość tej jednostki miary była zróżnicowana i zależała od długości sążnia. W Królestwie Polskim używano jej od 1849 roku.
RĄCZKA WARSZAWSKA – miara miodu przaśnego (w plastrach i patoce), obejmująca 10¼ garnca, którą bartnik odmierzał coroczną daninę miodu dla dziedzica boru, który miał swoje barcie. Wielkość rączki powstała pierwotnie z przeciętnego wymiaru cebrów lub kadłubków powszechnie używanych przy podbieraniu miodu.
Inne terminy
TERPA – słowo pochodzące z języka holenderskiego. Jest to określnie na sztucznie usypany pagórek, na którym lokalizowano dom/gospodarstwo.