Kamionek
Kamionek (dawniej Kamień, Kamion), część dzielnicy Praga-Południe
Dawna, nieistniejąca już wieś Kamień, jeszcze w XVIII-wiecznych oznaczana na mapach okolic Warszawy, była zlokalizowana w miejscu, gdzie obecnie stoi Pomnik Budowy Szosy Brzeskiej, odsłonięty w 1825 roku 11 Słownik Geograficzny Królestwa Polskiego i innych krajów słowiańskich, t. III, Warszawa 1882, s. 731–732. ↩︎. Pierwsze zapiski o osadzie po raz pierwszy pojawiły się już w XI wieku (wedle dokumentu z 1065 roku, wystawionego dla klasztoru w Mogilnie, tak zwanego falsyfikatu mogileńskiego) 22 A. Janowski, Warszawa, Poznań 1930, s. 38–39. ↩︎. W tym czasie była miejscem przepraw przez Wisłę w kierunku Solca. Od XIII wieku należała do biskupstwa płockiego i stanowiła ośrodek dóbr kamienieckich, w których skład wchodziły wsie: Gocław, Gocławek, Grochów i Kawęczyn. Biskupi w części zwanej Kamionem zbudowali kościół i utworzyli prebendę (uposażenie duchownych niepołączone zasadniczo ze sprawowaniem obowiązków duszpasterskich). Według informacji 1570 roku wsie kapituły płockiej: Grochowo, Kawęczyno, Gocław i Kamion leżały w archidiakonacie pułtuskim. W kwietniu i maju 1573 roku na polach wsi odbyła się pierwsza wolna elekcja króla Henryka Walezego 33 Słownik Geograficzny Królestwa Polskiego i innych krajów słowiańskich, t. XV, cz. 2, Warszawa 1902, s. 51. ↩︎. W 1580 roku areał uprawny wynosił 12 łanów ornych (ponad 200 ha) oraz 2 łany ogrodów (około 34 ha). Część gruntów dzierżawiła rodzina Baryczków, patrycjuszy warszawskich. W 1591 roku kanonik płocki Stanisław Skarszewski założył w północno-wschodniej części Kamiona miasteczko Skaryszew. W połowie XVII wieku wieś liczyła 8 łanów (około 134 ha), a nowo założony folwark miał powierzchnię 4 łanów (około 67 ha). Między 28 a 30 lipca 1656 roku, podczas trzydniowej bitwy o Warszawę, Kamion został doszczętnie zniszczony przez Szwedów. Spalono wówczas również drewniany kościół parafialny. Figura Matki Boskiej Kamionkowskiej została wraz z parafią przeniesiona do kościoła św. Stanisława w Skaryszewie. Kościół w Skaryszewie, wzniesiony w 1641 roku, również zniszczono w czasie potopu, w przeciwieństwie do kamionkowskiego jednak odbudowano go w 1681 roku. W październiku 1773 roku na polach wsi odbyła się elekcja Augusta III. W 1780 roku Kamion wraz z innymi posiadłościami biskupstwa płockiego nabył król Stanisław August Poniatowski, a rok później podarował go swojemu bratankowi, Stanisławowi Poniatowskiemu, który w 1781 roku na terenie między Rogatkami Skaryszewa i wsi Grochów założył jurydykę – osadę obok miasta królewskiego, niepodlegającą władzom miejskim i miejskiemu sądownictwu. W 1790 roku w Kamionie, wzdłuż uregulowanej Drogi Grochowskiej (obecnie ulica Jana Zamoyskiego), było zabudowanych 59 posesji 44 Skaryszew-Kamion, Wikipedia, https://pl.wikipedia.org/wiki/Skaryszew-Kamion, dostęp: 12.09.2025. ↩︎. W 1794 roku, podczas szturmu Pragi, większość ludności Kamionka została wymordowana przez wojska rosyjskie, a zabudowa całkowicie zniszczona. W 1795 roku jurydyka przeszła na skarb państwa, a na jej terenie powstał Kamionek 55 Tamże. ↩︎.