Ujazdów
Ujazdów, Jazdów, Jazdowo, część dzielnicy Śródmieście
Początkowo gród, wieś i folwark królewski 11 Encyklopedia Warszawy, red. B. Kaczorowski, Warszawa 1994, s. 911. ↩︎między Kałęczynem, Solcem, Czerniakowem, Mokotowem i Wielką Wolą. W XIII wieku znajdował się tu gród książąt mazowieckich niszczony przez najazdy Litwinów (1262, 1281) 22 Słownik Geograficzny Królestwa Polskiego i innych krajów słowiańskich, t. XII, Warszawa 1892, s. 765. ↩︎. W 1441 roku folwark i gród w Jazdowie należały do spadkobierców wójta warszawskiego Piotra Pielgrzyma. Od 1526 roku, po wcieleniu Mazowsza do Korony, stanowił własność królewską wchodząca w skład Starostwa Warszawskiego. W 1564 roku Jazdów dzierżawi podskarbi mazowiecki Wojciech Boguski. Wieś ma powierzchnię 14,5 włóki (włók królewskich jest 10), na których gospodarzy 20 chłopów 33 Tamże. ↩︎. W poł. XVI wieku Jazdów znalazł się w centrum dóbr królowej Bony, która zbudowała tu drewniany dwór ze słynnym włoskim ogrodem i osiedliła się wraz z dworem. Po matce Jazdów odziedziczyła Anna Jagiellonka, która wykupiła grunty augustianów i przeniosła tu, zakładając parafię, w 1593 roku drewniany kościół z Solca 44 Słownik Geograficzny Królestwa Polskiego i innych krajów słowiańskich, t. XII, Warszawa 1892, s. 766. ↩︎. W dniu 29 grudnia 1577 w Jazdowie odbył się ślub i wesele kanclerza wielkiego koronnego i hetmana Jana Zamoyskiego z Krystyną Radziwiłłówną, które uświetniła obecność w dniu 12 stycznia 1578 roku króla Stefana Batorego i królowej Anny Jagiellonki. Po 1624 roku król Zygmunt III Waza wzniósł tu pierwszą murowaną rezydencję, wczesnobarokowy pałac zwany Zamkiem Ujazdowskim. Dwukondygnacyjna budowla z wewnętrznym dziedzińcem, dwoma skrzydłami, krużgankami i sześciobocznymi, dwupiętrowymi wieżami w narożnikach zlokalizowana została na brzegu skarpy warszawskiej 55 Zamek Ujazdowski w Warszawie, Wikipedia, https://pl.wikipedia.org/wiki/Zamek_Ujazdowski_w_Warszawie, dostęp: 12.10.2025. ↩︎. Po zniszczeniach z okresu potopu szwedzkiego zamek przestał pełnić funkcję rezydencji królewskiej. W 1674 roku właścicielem Ujazdowa stał się marszałek wielki koronny Stanisław Herakliusz Lubomirski, który kazał przebudować wnętrza, jednak bryła zamku nie uległa zmianie. W 1766 r. zamek od Lubomirskich kupił król Stanisław August Poniatowski. Król polecił przebudować zamek, w związku z czym przebudowano główną bryłę i zbudowano dwie klasycystyczne oficyny od strony Alei Ujazdowskich. Prac jednak nie dokończono, ponieważ król w 1772 roku wstrzymał budowę i skoncentrował się na realizowaniu prac budowlanych w pobliskich Łazienkach Królewskich. W 1784 roku wskutek projektu utworzenia Pola Marsowego wieś Ujazdów – ponad dwadzieścia zagród – przeniesiono do nowo założonej osady Nowa Wieś zlokalizowanej przy obecnej ul. Nowowiejskiej.